Geloofs-leven
God en de goden
		Groeigroepen C.G.K. Groningen
Bijbelstudie: Psalm 115		Seizoen 2003/2004, nr. 9
Doel van dit gesprekspapier
Vanuit de psalm stil staan bij de plaats die de HERE in ons leven heeft.
Ontmoeting met elkaar
•	Bespreek de stelling: Het heidendom is teruggekeerd in ons land.
Gebed
Inleiding 
De psalmen 113-118 vormen een verzameling “Halleluja-psalmen” die tijdens het Joodse Paasfeest gezongen werden (Pascha-hallel). In Mattheüs 26: 30 gaat het daarover als er staat dat Jezus met zijn discipelen naar de Olijfberg ging “na de lofzang gezongen te hebben”. Het begint in Psalm 113 veelzeggend met de verheerlijking van die grote God die zeer laag neerziet en de geringe opricht. Woorden die ook te vinden zijn in de lofzang van Maria (Lucas 1: 46-55). De redding van de zondaar door het neerdalen van Christus in onze werkelijkheid en Zijn gang naar het kruis is daar wel het meest sprekende teken van.
Psalm 114 bezingt Gods machtige daden toen Hij Israël verloste uit Egypte. Psalm 115 spreekt van de grootheid van God tegenover de nietigheid van de afgoden. In Psalm 116 gaat het over de relatie van de gelovige met deze God die “hoort naar onze stem”. Psalm 117 verbreedt het blikveld van Israël naar al de volken. Heel de aarde wordt opgeroepen deze God te loven. Psalm 118 vertolkt de dank van verloste mensen. De passages over “die door de bouwlieden versmade steen” en het “gezegend hij, die komt in de naam van de HERE” worden in het Nieuwe Testament met nadruk op Christus betrokken.

Bezinning vanuit de Bijbel
& 	Lezen: Psalm 115: 1
1.	Wat valt je op in deze tekst?                                                                                                                  	 
2.	Zie je een verband met de eerste bede van het “onze Vader” (Mattheüs 6: 9)?                                         Zo ja, probeer dat eens te verwoorden.           
	Op welke manier zijn wij bezig met de eer van onze God?

& 	Lezen: Psalm 115: 2
3.	Op welke manier komt de vraag “Waar is dan jouw God?” op ons af?
	Hoe reageer je daarop?

& 	Lezen: Psalm 115: 3-7
4. 	Wat valt je in dit gedeelte op?     
5.	Veel mensen hebben moeite met de “soevereiniteit” van God. Hij is oppermachtig, “ongrijpbaar”, geheel vrij om te doen en laten wat Hij wil. Wij zouden vaak willen dat Hij rekenschap zou afleggen van Zijn bestuur.                                                                                                                                                                                                              Wat helpt jou om Hem “God” te laten zijn en je aan Hem toe te vertrouwen? 
                                                                                                                                                                                                                                                                                                  
6.	Bespreek de stelling: In de westerse wereld is het eigen “ik” de belangrijkste afgod.

7.	Bespreek de definitie van “afgoderij” in de Catechismus (zondag 34): 
	“Afgoderij is in plaats van of naast de enige ware God, die Zich in zijn Woord geopenbaard heeft, iets anders bedenken of hebben waarop men zijn vertrouwen stelt.”
	Zijn er dingen, mensen, methoden, voorzieningen waar wij meer vertrouwen op stellen dan op God? Is er op dit punt verschil tussen ons uitgangspunt en onze levenspraktijk? Vertel…….!

& 	Lezen: Psalm 115: 8-11
8.	Wat valt je op? 
9.    Wie zouden bedoeld worden bij vers 11a (vergelijk Handelingen 2: 39; 10: 2; 13: 16, 26; 16: 14 etc.)?
	Wat betekent het voor jou, dat God je “hulp” en je “schild” is? 
	Er zijn mensen voor wie dat moeilijk is omdat ze “er niks van merken”. Wat zou je tegen hen willen zeggen? Hoe kun je hen helpen?

& 	Lezen: Psalm 115: 12-13
10.	Waarschijnlijk dateert deze psalm uit de tijd dat Israël net was teruggekeerd uit de Babylonische 
	ballingschap. Het was een hele moeilijke tijd. Daarbij kwam de hoon van (mensen uit) de heidense 
	volken: Waar is toch jullie God? (zie vers 2). Daartegenover klinkt een geloofsbelijdenis: God heeft aan 
	ons gedacht (De terugkeer? Een concrete redding in een bepaalde situatie? Een profetische uitspraak?). 
	Er klinkt de stellige zekerheid dat God zal zegenen, en dan volgen weer de drie categorieën uit de 
verzen 9-11. Opvallend is de uitbreiding in vers 13b (zie ook 14b; Jeremia 6: 13, 16: 6; 31: 34): de kinderen horen er helemaal bij! 
	Op welke manier krijgen onze jonge mensen te maken met die vraag “Waar is toch jullie God?” Hoe 
	kunnen wij hen helpen om hun vertrouwen op de HERE te (gaan) stellen? Maak eens concrete actie-
	punten voor jezelf. Wat ga je hiermee doen?

& 	Lezen: Psalm 115: 14-18
11.	“Zegenen” wil zeggen: “Het goede van God wordt op je gelegd als een werkzame kracht”. Dit “werkt” niet automatisch of magisch. Het heeft alles te maken met de overgave aan de HERE die onze hulp en ons schild is, en die er naar verlangt ons te geven wat wij echt nodig hebben. De zegen is afhankelijk van de God die wil zegenen. Het functioneert alleen binnen de kaders, die Hij eraan geeft.
  	Deze “kracht” staat lijnrecht tegenover de “krachten” van het heidendom……..
	Het “klassieke” wereldbeeld bestond uit de “hemel” boven, de aarde “beneden” en het dodenrijk 
	“onder”. De hemel behoort de HERE toe. Het is Zijn paleis. Wij beseffen niet meer dat deze uitspraak 
veelzeggend was in de kaders van het denken in de oudheid. Buiten Israël meende men dat de hemel bevolkt was met talrijke goden en machten…. 
De aarde werd eveneens vaak gezien als “godin” of “goddelijk”. In de Bijbel is de aarde een kunstwerk van Gods handen. Er is een nadrukkelijk onderscheid tussen de Schepper en de schepping. Het is ten diepste toverij als men allerlei krachten toedicht aan stenen, kruiden, bijzondere voorwerpen etc. Ook  het populaire spreken over “energie-banen” in het lichaam en alles wat daarmee samenhangt, staat haaks op de boodschap van de Bijbel. Het gaat namelijk uit van het oosterse principe dat alles goddelijk is en dat wij in relatie daarmee in een bepaald “evenwicht” zouden moeten komen.
	Vers 17 roept allerlei vragen op. We moeten hierin niet zozeer uitspraken lezen over het hoe en wat van de doden. Waar het om gaat is de scherpe scheiding tussen levenden en doden. De doden “hebben geen stem meer”. Waarschijnlijk speelt hierbij de heidense achtergrond, die vaak sterk gericht is op de doden en het contact met “(geesten van) doden” (vergelijk 1 Samuël 28 en 1 Corinthiërs 10: 14-22; boze geesten “spelen” de rol van overledene of afgod). Dit wordt door de Bijbel ten strengste afgewezen (het is een gevaarlijke leugenmacht van Satan!).
	Kom je wel eens in aanraking met verhalen over “goden en machten”, “krachten en energieën”, “geesten van overledenen” etc.? Hoe reageer je daarop?

Dankgebed en voorbede
Laten we bidden om onderscheidingsvermogen, want als het gaat om heidense zaken, dan is er veel dat we 
niet in de gaten hebben en waar we het wel zien is er vaak sprake van onderschatting of overschatting.

Zingen

¯Gezang 427
Beveel gerust uw wegen,	         De Heer moet gij vertrouwen,	      Laat Hem besturen, waken,
al wat u ’t harte deert,		         begeert gij d’ uitkomst goed,	      ’t is wijsheid wat Hij doet!
der trouwe hoed’ en zegen	         op Hem uw hope bouwen,	       	      Zo zal Hij alles maken,
van Hem, die ’t al regeert.	         zal ’t slagen wat gij doet.	                   dat g’u verwondren moet,
Die wolken, lucht en winden	         Door geen bekommeringen,	      als Hij, die alle macht heeft,
wijst spoor en loop en baan,	         geen klagen en geen pijn	        	      met wonderbaar beleid 
zal ook wel wegen vinden,	         laat God zich iets ontwringen:	      geheel het werk volbracht heeft,
waarlangs uw voet kan gaan.	         Hij wil gebeden zijn.		      waarom gij thans nog schreit.
God en de goden
Toelichting voor de gespreksleiders
		Groeigroepen C.G.K. Groningen
Bijbelstudie: Psalm 115		Seizoen 2003/2004, nr. 9
Ontmoeting met elkaar
Je kunt het gesprek op gang helpen door iets te gebruiken van vraag 11. Het is niet de bedoeling dat je hier al het gesprek gaat voeren dat thuishoort bij vraag 11. Het gaat hier om het bepalen van de gedachten bij “God en de goden” op zo’n manier dat we in de gaten hebben dat dit Bijbelgedeelte heel actueel is.
De opbouw van het gesprekspapier (aan de hand van de Bijbeltekst) is zodanig dat we ons eerst bezighouden met de vraag wie God voor ons is. Pas daarna komt het heidendom echt in beeld…….
Inleiding
Dit behoort vooraf door ieder thuis gelezen te zijn. Het is een “plaatsbepaling” van deze psalm. Het is niet zo wezenlijk voor het gesprek dat het ook niet achteraf thuis gelezen kan worden.
Bezinning vanuit de Bijbel
1. 	Opvallend is dit gebed tot God, dat Hij “gewicht” zal geven aan Zijn eigen Naam. Het verlangen van de dichter is niet allereerst dat hij (en zijn volk) door God geholpen zal worden, maar dat God Zijn Naam verheerlijkt. Dat Israël én de volken de grootheid, de goedheid en de trouw van de HERE zouden zien. Dat kan door bijzondere daden van Hemzelf. In de regel gaat dat via wat God in, aan, met en door ménsen doet (denk b.v. aan Gideon, Elia etc.).
2.	In de eerste bede van het Onze Vader gaat het ook daarom: dat door ons de Naam van God hoog gehouden zal worden, zodat Hij eer ontvangt! Zie b.v. Mattheüs 5: 16. In ons leven moet het gaat om Hém en Zijn zaak in deze wereld. Daar hebben we Hém en Zijn kracht voor nodig. 
	Hoe wij daarmee omgaan is een open vraag!
3. 	Open vragen! Vergeet niet dat stemmetje dat bij onszelf van binnen die vraag kan stellen…….!
4.	Open vraag.
5. 	Voor mij persoonlijk is dat de wetenschap dat wie Jezus gezien heeft ook de Vader heeft gezien (Johannes 14: 9). Ik heb heel veel vragen, maar als ik op mij in laat werken wat de Bijbel over Jezus vertelt, dan zie ik zoveel stralende goedheid, zoveel liefde, zoveel wijsheid…. Ik weet dat ik alles met een gerust hart aan Hém over kan laten. 
6-8. 	Open vragen.
9. 	-Waarschijnlijk gaat het in vers 11a om niet-Israëlieten die de God van Israël vereerden (zonder de stap te (kunnen) nemen helemaal over te gaan tot het Joodse volk).
	-God is de altijd aanwezige “Helper”, Hij is ook “Beschermer”. Probeer door te stoten naar de vraag wat dat dan precies in je leven betekent.
	-In de Bijbel komen we ook allerlei mensen en situaties tegen waarin de moeite klinkt dat het net is alsof God je niet hoort, afwezig is. Luther heeft gezegd dat we soms ervaren wat we geloven en soms tegen onze ervaring in moeten geloven. Het uitgangspunt is nooit onze ervaring, maar het woord van God dat waar en betrouwbaar is. Belangrijk is het dat we steun hebben aan elkaar juist als ons geloof wordt aangevochten. Daar is dus de groeigroep voor! Oog en hart hebben voor elkaar. Binnen de groeigroep, maar ook naar buiten toe! Wellicht weet je iemand, voor wie het goed zou zijn hem/haar in de groeigroep op te nemen. Je moet het daar als groep wel met elkaar over eens zijn, maar het is goed als de groep de ruimte heeft om ook in aantal te groeien (om dan later weer te splitsen). Er moet een principiële houding zijn van een “hartelijk welkom”!
10.  Open vraag. Probeer wel zo concreet mogelijk te worden.
11.	Belangrijk is een stuk nuchterheid. Er is veel “nep”. Belangrijk is de Bijbelse regel “verboden toegang”: dus afstand bewaren. Belangrijk is ook de wetenschap dat Jezus Overwinnaar is: we hoeven niet bang te zijn. Gesprekspapier 10 gaat over “occult?!”, wellicht een goed vervolg….  
	Je kunt nog wel de vraag in het gesprek invoeren of de wijze waarop we “gebruik maken” van de “kracht” van God bij ons eigenlijk niet wat al te mager vorm krijgt………
Evaluatie
Vragen, ideeën, reacties, opmerkingen, tips, suggesties enzovoort kunt u sturen naar ds. L.C. Buijs: , eventueel per telefoon (050-4028803).