Geloofs-leven
Kinderen dopen?!
		Groeigroepen C.G.K. Groningen
Bijbelstudie: Romeinen 6: 1-14		Seizoen 2003/2004, nr. 4
Doel van dit gesprekspapier
Zicht krijgen op wat de Bijbel zegt over de doop en het bewust beleven van de betekenis ervan.
Vooraf
Het punt van de kinderdoop kan heel gevoelig liggen. Het is belangrijk dat de groep met de emoties rondom dit punt kan omgaan. Belangrijk is o.a. wat de Schrift zegt over fijngevoeligheid (Filippenzen 1: 9-11) en respect voor elkaar (Filippenzen 2: 3), over “partijschappen” (1 Corinthiërs 1: 10-17, 3: 1-9) en het bewaren van de eenheid (Efeziërs 4: 1-6).
Tegenstanders van de kinderdoop dienen te bedenken dat hun bezwaren tegen de kinderdoop pas klinken vanaf de 16e eeuw en dan ook nog maar in een deel van de wereldkerk. 
Voorstanders van de kinderdoop dienen te bedenken, dat we te maken hebben met broeders en zusters die het Reformatorische uitgangspunt: Alleen de Schrift (Sola Scriptura) ter harte willen nemen (geen blind varen op tradities) en die volkomen terecht de noodzaak van bekering en wedergeboorte ernstig nemen (lid zijn van de kerk is géén grond voor het behoud).
Ontmoeting met elkaar
•	Velen zijn (als kind) gedoopt. Probeer eens met elkaar te delen wat jouw eigen doop voor je betekent.
•	Indien van toepassing: Wat betekent het voor je geloofsleven, dat je kinderen hebt laten dopen?
•	Hoe ervaar jij doopdiensten? Wat zegt de doop van kinderen van de gemeente je?
(wil je eventuele verbeterpunten naar mij (lcbuijs@cgk-gn.nl) door mailen? Alvast bedankt!)
•	Bespreek de stelling: Niet alleen de ouders, maar ook de gemeente heeft een verantwoordelijkheid voor de christelijke opvoeding van de kinderen van de gemeente.
•	Bespreek met elkaar wat dit dan in de praktijk betekent b.v. voor uw/jouw/mijn betrokkenheid bij jongeren tussen de 15 en de 20.
Inleiding
Er is over dit onderwerp heel wat geschreven. De IZB heeft een eenvoudig niet te dik en niet te duur boekje uitgegeven van dr. C. Graafland met als titel volwassen-, kinder-, her- doop (ISBN 90 75535 06 6). Het gaat hierbij om een behandeling van de gegevens uit de Bijbel.
Daarmee ben je er nog niet uit. Als je luistert naar de teksten over de doop in de Bijbel, dan vind je nergens een tekst, waarin het dopen van kinderen direct beschreven of bevolen wordt. Het wordt trouwens ook nergens verboden. De gedachte dat de kinderdoop in de Bijbelse tijd niet voorkwam omdat het niet (overduidelijk) vermeld wordt is te snel getrokken. Het zou net zo goed kunnen betekenen, dat dit zo vanzelfsprekend was dat er niets over gezegd behoefde te worden. Dat zou volkomen in lijn staan met de geschriften uit de kerk van de eerste eeuwen. Minstens vanaf het jaar 200 is in heel de kerk de kinderdoop aantoonbaar de gangbare praktijk, waarbij men in de overtuiging verkeert niets anders te doen dan de apostelen geleerd hebben. Er is niets te vinden van enige vorm van onenigheid op dit punt, terwijl er wel over geschreven wordt. B.v. Tertullianus, die het uitstellen van de doop “nuttiger” acht waar het gaat om wat oudere kinderen van gezinnen, die vanuit het heidendom overgaan tot de kerk. Of Gregorius van Nazianze die de doop wil uitstellen tot de driejarige leeftijd met als argument dat het kind dan enig besef heeft van deze heilige handelingen. Je ziet ook een ontwikkeling in de sacramentsleer, waarbij men teken en zaak laat samenvallen: de doop wast letterlijk de zonden af. Enig uitstel kan dan onder bepaalde omstandigheden handig lijken. Maar nergens klinkt bezwaar vanwege een afwijken van wat Jezus ons geleerd heeft!
Bezinning vanuit de Bijbel
 	Lezen: Mattheüs 3: 1-12
1.	Wat valt je in dit bijbelgedeelte op?
2.	Noem eens overeenkomsten en verschillen tussen de doop van Johannes en de christelijke doop.
3.	Hoe ervaar jij de noodzaak van “bekering” in jouw leven?

 	Lezen: Galaten 3: 6-9 en 26-29
4. 	Wat leer je uit deze Bijbelgedeelten?

 	Lezen: Romeinen 4: 7-12
5. 	Het betoog waarin dit gedeelte staat wil het genade-karakter van ons behoud onderstrepen: Wij hebben 
	het nergens aan verdiend, noch door onze goede werken, noch door onze goede afkomst. Het geloof is 
	trouwens evenmin op te vatten als een verdienstelijke prestatie (wedergeboorte!). Hoe wordt in dit 
	gedeelte de besnijdenis verbonden met het geloof (vers 11)? Waar is die besnijdenis een zegel van?
	Wat zou dat precies willen zeggen (zie b.v. 3: 21-24)?

 	Lezen: Exodus 12: 48 
6.	Voor wie is het teken van de besnijdenis?

 	Lezen: Deuteronomium 10: 16 en 30: 6
7.	Wat moet er met (als kind) besneden mensen toch nog gebeuren?

 	Lezen: Colossenzen 2: 8-15
	De achtergrond van dit Bijbelgedeelte is de situatie dat dwaalleraars beweren dat de tot geloof gekomen heidenen zich niet alleen moeten laten dopen, maar ook nog moeten laten besnijden.
8. 	Wat zegt Paulus daarvan? 
9.	Welk verband zie je in deze tekst tussen besnijdenis en doop?

 	Lezen: Romeinen 6:1-14
10.	Welk beeld wordt hier gebruikt m.b.t. de doop (vs. 4)?
11.	Welke spits krijgt dit beeld in de verzen 12-14?
12.	Wat heeft dat ons te zeggen? Vergelijk 1 Petrus 2: 9-10 (Exodus 19:6 toegepast op ex-heidenen!).

 	Lezen: Mattheüs 28: 19
13.	Welke “functie” heeft de doop eigenlijk?
14.	Welke relatie is er tussen de doop en discipelschap?

 	Lezen: Markus 16: 15-16
15.	Bespreek de stelling: Je mag niet dopen voordat er bewust geloof is!

 	Lezen: Handelingen 16: 14-15 en 30-34
16.	Wat valt je op?

 	Lezen: Handelingen 2: 36-40, vergelijk Joël 2: 28-32 (zie ook vs 16 en 23)
17.	Voor wie is de belofte van de Heilige Geest?
18.	Bespreek de stelling: Het is niet denkbaar dat de kinderen onder het oude verbond er wel bij hoorden, 
	maar onder het nieuwe verbond niet.
Dankgebed en voorbede
Probeer in het gebed enkele concrete punten te betrekken uit het gesprek. B.v. bidden voor de eenheid onder 
christenen, bidden voor jongeren die het geloof niet zo zien zitten, bidden dat wij zelf echt leven als 
discipelen van Christus etc.
Zingen
Psalm 79: 5 (Liedboek)						Gezang 303: 2 (Liedboek)

O Heer, wij zijn het volk door U verkoren,				Door God bijeen vergaderd,
wij zijn de schapen die uw roepstem horen,				één volk dat Hem behoort,
Gij, onze herder, zult ons veilig leiden					als kindren van één Vader;
aan stille waatren en in groene weiden.					één doop, één Geest, één woord.
Geslacht meldt aan geslacht uw goedheid en uw kracht,			Zo offert allerwege
de grootheid van uw daden.						de kerk U lof en prijs.
Zo gaat een blinkend spoor van lof de eeuwen door.			Eén naam is aller zegen,
Wij prijzen uw genade.							één brood is aller spijs.

Kinderen dopen?!
Toelichting voor de gespreksleiders
		Groeigroepen C.G.K. Groningen
Bijbelstudie: Romeinen 6: 1-14		Seizoen 2003/2004, nr. 4
Doel van dit gesprekspapier
Het doel van dit papier is niet om elkaar te overtuigen van het gereformeerde standpunt over de doop. Als dit al mogelijk zou zijn, dan heb je meer tijd nodig. Dan moet je de Schrift vooral lezen op het punt van de eenheid van Oud en Nieuw Testament. Dan gaat het erom in hoeverre christenen “in Israël ingelijfd” zijn, of naast en buiten Israël staan. Dan gaat het om de vraag of het nieuwe verbond uitsluitend een “geestelijke”  grootheid is, of dat het Nieuwe Testament daarbij net zo goed spreekt over “Gods volk” als een concrete eenheid, waarin de kinderen begrepen zijn. 
Een tweede punt daarbij is de vraag in hoeverre “geloven” alleen iets is van de mens persoonlijk, of dat daar in en daarachter vooral ook Gods werk te zien is (2 Timotheüs 1: 5). Je moet dan denken aan het geloof in de termen van de wedergeboorte (Johannes 3: 3), iets wat ons geschonken wordt. Met andere woorden: spreekt de doop van ons geloven of van Gods beloven?
Natuurlijk heeft dit papier wél de bedoeling om het punt van de kinderdoop met elkaar te bespreken. Het lijkt me van groot belang, dat we de betekenis van de doop met elkaar beleven. Daarbij behoren de centrale Bijbelse noties m.b.t. de doop helder naar voren te komen. De geschiedenis heeft geleerd, dat het dopen van kinderen het beleven van de noodzaak van de bekering soms naar de achtergrond kan schuiven, met alle schadelijke gevolgen van dien!
Ontmoeting met elkaar
Je kunt deze vragen gebruiken om “erin te komen”. Je kunt er voor kiezen om ze alle vijf aan de orde te
stellen. Dan heb je waarschijnlijk al een groot deel van de bijeenkomst gevuld. Dat is prima, maar kies dan te 
te voren één of meerdere Bijbelgedeelten uit, die je nog met elkaar aan de orde wilt stellen (b.v. vraag 10-12 
en/of 13-14). 
Je kunt ook na de tweede vraag naar de bezinning uit de Bijbel gaan en na behandeling van die vragen die je
met de groep wil bespreken terug keren naar b.v. de stellingen uit “ontmoeting met elkaar”.
Bezinning vanuit de Bijbel
1. 	Open vraag. Mij valt op dat vrome Joden (farizeeërs waren echt niet alleen schijnheiligen) opgeroepen worden om zich te bekeren.
2.	Overeenkomsten: de uiterlijke vorm van de doop was in de oude kerk min of meer hetzelfde als de doop van Johannes: onderdompeling. Het beeld van de doop spreekt van de noodzakelijke reiniging.
	De doop van Johannes stond nog wel met twee benen in het Jodendom! Men kende allerlei rituele reinigingen. Daaronder ook de doop van heidenen die overgingen tot het Jodendom (eerst onderwijs, daarna de doop van alle gezinsleden, ook de babies, daarna de besnijdenis van de manlijke leden). Voor Israël werd de doop niet nodig geacht: zij waren in Mozes door de Rode Zee getrokken en zo “gedoopt” (vergelijk 1 Corinthiërs 10: 2). Dit houdt in: door God gereinigd en geheiligd: apart gezet van de wereld.
	De doop van Johannes is gericht op de komst van de Messias en Zijn Rijk. De mensen worden opgeroepen zich gereed te maken Hem te ontmoeten. De christelijke doop is teken van “inlijving” in de gemeenschap van Christus en Zijn gemeente en is in de naam van Vader, Zoon en Heilige Geest. Let op: het teken mag gegeven worden als de zaak aanwezig is. Je moet het niet omdraaien! Een kind wordt geen verbondskind door het ontvangen van het teken, maar omdat het een verbondskind is, mag hij het teken daarvan ontvangen. Dit heeft een functie voor de dopeling zelf: een op naam gezette belofte (zegel = garantie) en een teken wat behoort bij een stuk onderwijs. Het heeft ook een functie voor de gemeenschap: beleven van het gemeenschappelijk geloof. Bovenal is het ook een eren van God door dat we in deze handeling getuigen van Zijn daden.
3. 	Open vraag, maar wel heel belangrijk. De gereformeerde traditie spreekt niet alleen over een “eerste bekering”, maar ook over “dagelijkse bekering”!
4.	Open vraag. In elk geval zie je dat gelovigen kinderen van Abraham zijn. Als je het hele Nieuwe Testament er op na leest , dan is toch wel duidelijk dat dit niet “vergeestelijkt” moet worden. Het heeft ook te maken met een concreet behoren tot een volk! Binnen dit volk van God zijn de grenzen tussen mensen doorbroken! Opvallend trouwens dat hier niet gesproken wordt over man en vrouw, maar over manlijk en vrouwelijk (daar vallen de kinderen dus ook onder……)
5. 	Opvallend deze verbinding besnijdenis en geloof! Maar “volwassen-besnijdenis” kende men meer! De Joden hadden een zendingspraktijk, waarbij heidenen bekend gemaakt werden met de God van Israël en soms inderdaad ook overgingen tot het Joodse volk.
	Het spraakgebruik is zeer subtiel. Het gaat niet om een zegel van het geloof, maar een zegel van de gerechtigheid van God. Dat een mens recht voor Hem staat en bij Hem mag horen. In de voorgaande hoofdstukken heeft deze gerechtigheid een naam gekregen: Jezus Christus! Het zegel van de gerechtigheid is dus een garantie van die gerechtigheid van God die alleen door genade ontvangen kan worden op de wijze van het geloof. Het geloof is de hand die de gerechtigheid uit Gods hand aanneemt, maar niet de gerechtigheid zelf! De doop spreekt van Gods gerechtigheid in Zijn handelen met Christus: reiniging van de zonden door het lijden en sterven van Christus en daarna die opstanding in een nieuw leven. Door het geloof krijgen we deel aan deze werkelijkheid.
	Ik lees hier al “doop” in, omdat de lijn in de Romeinenbrief gewoon verder gaat naar hoofdstuk 6…..
6. 	Ieder die gelooft in Israëls God en met Israël mee wil doen in het eren van God, mag besneden worden!
7.	Het uiterlijke teken vraagt om een antwoord in het leven dat daarmee overeen stemt!
8 en 9	Paulus is daar fel op tegen. Zo komen er toch weer rituelen etc. waar een mens z’n geloof op gaat 
bouwen. Vooral voor ex-heidenen is dat riskant. Men moet leven van genade alleen! Bovendien: door het geloof behoort men al tot het volk van God. Men heeft in de doop het teken daarvan ontvangen. Opvallend: de doop wordt hier getekend als de “christelijke besnijdenis”. Er is blijkbaar een nauwe samenhang tussen beide! Historisch kun je zeggen dat de doop in de plaats van de besnijdenis gekomen is. Inhoudelijk is het beter te zeggen dat in de doop de besnijdenis haar vervulling gekregen heeft. De besnijdenis wijst vooruit naar het werk van Christus, de doop wijst ernaar terug.
10.	Het beeld van de begrafenis en de opstanding.
11. 	Zoals telkens ligt de spits niet op de doop zelf, maar op het leven als christen. De zonde mag niet meer over ons heersen. Deze koning hebben we afgezworen!
12.	Open vraag; maar in samenhang met het gedeelte uit 1 Petrus 2 gaat het vooral om het beleven van het voorrecht te mogen behoren bij Gods volk. Daar hoort een leven bij dat God uit liefde en dankbaarheid de eer wil geven die Hem toekomt. Dus ook uitstraling naar buiten……!
13.	Je zou kunnen zeggen: opname in de discipelkring….. Wél heel belangrijk: inlijving in de christelijke gemeenschap. Bij evangelisatiewerk is dat het cruciale punt: komt men ook werkelijk die christelijke gemeenschap binnen…..
14.	Heel nauw: leren onderhouden alles wat Christus bevolen heeft. Daar hebben we onze ouders bij nodig, maar ook elkaar als gemeenteleden. Leren is (zeker in de oudheid/Jodendom) iets wat je gezamenlijk doet.
15.	Dit geldt natuurlijk voor elke zendingssituatie. Het gaat hier niet om een stuk dogmatiek over de doop, het gaat hier om het zendingsbevel! Het Nieuwe Testament heeft het over de eerste generatie christenen. Opvallend is wel dat telkens bij het tot geloof komen en gedoopt worden het “huis” van de gelovige ook genoemd wordt. In elk geval zie je uit het vervolg van deze tekst dat je het niet om mag draaien. Het behoud hangt niet af van de doop, maar van het geloof!
16	Het boven genoemde “huis” wordt gedoopt. Het woord “huis” is een zeer bekende uitdrukking en wil zeggen “al wat zich onder het dak bevind”. Je zou verwachten dat als er uitzonderingen waren die niet gedoopt mochten worden, dat die genoemd zouden worden. Te meer omdat in het Oude Testament het besnijden met het huis (Abraham besneed ook zijn personeel!) en het dienen van de Here “met je huis” een vast staande uitdrukking was. Wij weten b.v. ook dat een snelweg alleen voor snel verkeer is. Uitzonderingen dienen vermeld te worden!
17 en 18 Voor de hoorders, hun nageslacht en voor allen die het nog horen zullen (die verre zijn: heidenen). Met andere woorden: deze belofte is voor ieder die in de lichtcirkel van het Evangelie komt. De doop wordt hier verbonden aan de belofte van God m.b.t. de uitstorting van de Geest. In het boek Joël is duidelijk dat de kinderen bij Gods gemeente gerekend worden. Zo is dat ook in de nieuwtestamentische gemeente. Voor hun is de belofte van de Geest. Voor mij persoonlijk is het moeilijk denkbaar dat terwijl alles tot z’n vervulling komt, het teken daarvan in de nieuwtestamentische bedeling niet voor kinderen zou zijn…….

Evaluatie
Vragen, ideeën, reacties, opmerkingen, tips, suggesties enzovoort kunt u sturen naar ds. L.C. Buijs: lcbuijs@cgk-gn.nl, eventueel per telefoon (050-4028803).